Protest Zwarte Piet gaat onverminderd door
De kunstenaars Annette Krauss en Petra Bauer zijn geschrokken van de heftigheid van de reacties op hun voorgenomen protestmars tegen het fenomeen Zwarte Piet die werd afgeblazen. Voor Gloria Wekker, hoogleraar Gender en Etniciteit aan de Universiteit Utrecht, is al heel lang duidelijk dat Zwarte Piet “een zaak is die niet lekker zit”.

“De protestmars was bedoeld om die mensen een stem te geven die het oneens zijn met deze traditie. We wilden die stem fysiek in de publieke ruimte brengen als spiegeling van de intocht van Sinterklaas. In ons onderzoek kwamen we de claim tegen dat er geen tegenstanders van Zwarte Piet zouden zijn. Dat is gewoon niet waar. Die ontkenning was de aanleiding voor de protestmars." Aan het woord is Krauss. Zij en Bauer ontvingen na het afblazen van de protestmars veel steunbetuigingen uit verschillende groepen van de samenleving evenals het Eindhovense Van Abbemuseum, waar zij hun kunstproject rondom Zwarte Piet tentoonstellen.

Bang
De kunstenaars willen samen met het museum binnenkort een debat organiseren. Bauer: “We moeten gaan reflecteren waarom de protestmars en het debat over het fenomeen Zwarte Piet zoveel negatieve reacties veroorzaakte. En wellicht komen we erachter wat het zegt over de samenleving en wat Zwarte Piet vandaag de dag symboliseert. Waarom zijn mensen zo bang? Binnen een democratie is het belangrijk om ruimte te hebben voor verschillende standpunten.”

Zere been
“De reacties op de protestmars zijn heftiger dan anders, er is een geest uit de fles, maar dat het een zaak is die niet lekker zit, is me al heel lang duidelijk”, zegt de Utrechtse hoogleraar Gender en Etniciteit, Gloria Wekker. “Het gaat over de bescherming van ‘onze eigen identiteit en cultuur’ door de aanwezigheid van buitenlanders. Als twee buitenlandse kunstenaressen vervolgens Zwarte Piet bevragen, is dat vreselijk tegen het zere been. De kritiek ondermijnt namelijk de Nederlandse identiteit. Nederland zou niet racistisch zijn. Eén van mijn centrale stellingen is dat de Nederlandse cultuur en identiteit vergeven is van koloniale invloeden. Het is taboe om daar over te praten. We hebben geen rekenschap afgelegd wat het betekent om koloniale macht te zijn, hoe dat ons beïnvloed heeft en hoe wij tegenover onszelf staan en tegenover de gekleurde ander”, licht Wekker toe.

Ongemakkelijke studenten
Het gebrek aan bewustzijn merkt Wekker ook in haar colleges. Rond december geeft zij altijd het vak 'Politics of representation', waarbij ze het ook over Zwarte Piet heeft. “De buitenlandse studenten die het vak volgen, zijn dan altijd behoorlijk geschokt over het fenomeen. Nederlandse studenten reageren dan een beetje ongemakkelijk. Het lijkt wel of er dan voor het eerst een nieuw licht op Zwarte Piet geschenen wordt. Voor sommige studenten fungeert het als eyeopener.”

Eindfilm
De protestmars zou het begin zijn van het kunstproject ‘Read the masks. Tradition is not given’. Het project loopt geen gevaar. Krauss: “Het Van Abbe Museum heeft zich gecommitteerd en daar zijn we heel erg blij mee. Het project wordt nu wel anders bekeken, de parameters zijn totaal verschoven.” Zo zijn de reacties en de interviews die de kunstenaars geven onderdeel geworden van het project: alles wordt gedocumenteerd en in een eindfilm opgenomen.

Bron: Wereld Journalisten